Paleo (Taş Devri) Diyeti

Taş Devri insanları gibi beslenerek sağlıklı kilo verebilir misiniz? Paleo diyeti, işlenmiş gıdaları hayatınızdan çıkarıp doğanın sunduğu en saf besinlerle beslenmeyi öneriyor. Peki, bu beslenme şekli gerçekten işe yarıyor mu? İşte detaylar! 🥩🥑

Paleo diyeti, taş devrindeki, avcılık ve toplayıcılık yaşam tarzını benimseyen insanların yedikleri gibi taze meyveler, taze sebzeler, etler, kuruyemişleri yemeyi içerir. Colorado Devlet Üniversitesi profesörü Loren Cordain tarafından bulunmuştur. Loren Cordain, Paleo Diyeti adlı kitabında taş devri diyetini anlatmıştır.

Loren Cordain; Klinik araştırmalar, Paleo Diyeti’nin kalp ve damar hastalıkları, yüksek tansiyon, enfeksiyon göstergeleri gibi riskleri düşürmeye, kilo vermeye, akneyi azaltmaya ve kişinin atletik performans ve sağlığını en yüksek noktaya taşımaya yardım eden en uygun diyet olduğunu söylemektedir.

Paleo (Taş Devri) Diyeti Felsefesi

Atalarımız taş devrinde yaşamlarını sürdürürken avladıkları hayvanların etleri ve topladıkları bitkilerin özleri ile yaşamlarını sürdürüyordu. Yani besine ulaşmak için fazlaca kalori sarf etmelerine rağmen oldukça az kalori elde ediyorlardı. Avladıklarında veya topladıklarında elde ettikleri kalori ile harcadıkları kalori başa baş oluyordu. Mağara devrinde yani taş devrinde yaşayan insanların aşırı kilo alması gibi bir sorun yoktu. İnsanlar gayet fit durumdaydı, öyle olmak zorundalardı.

Günümüzde bu amaçla kurgulanan paleo (taş devri) diyeti de hayatımızdan kolay ulaşılabilen hazır yiyecekleri çıkartmamızı; yüksek kalori harcayarak erişebileceğimiz doğal besinleri tüketmemizi, bol bol spor yapmamızı öğütleyen oldukça doğal bir diyet türü. Kısacası paleo diyetinin yani taş devri diyetinin temel amacı tarihsel bir gerçekliği merkeze alarak doğal bir şekilde insanların kilo vermesini sağlamaktır. Aynı şekilde hayat felsefesi haline getirildiğinde de ideal kilonun korunmasını amaçlamaktadır.

OKUMA ÖNERİSİ: Popüler Diyetler

Paleo Diyetini Kimler Uygulamalıdır?

Paleo diyetini taş devrinde yaşayan insanlar gibi sağlıklı yaşam tarzı oluşturmak isteyen insanların uygulayabileceği söylenilmektedir. Fakat yüksek proteinli beslenme düzenini böbrek hastalarının kesinlikle uygulaması yasaktır. Ayrıca emziren, gebe kadınlar ve çocuk, adölesanlarda vitamin, mineral ve birçok besin öğesinden mahrum kalacağı için uygulanması sakıncalıdır.

Taş Devri Diyetinin Faydaları Nelerdir ?

Taş devri diyeti sayesinde çok kısa sürelerde hızlıca kilo verilebilir. Verilen kilolar yalnızca düşük kalori alımı sebebiyle olmaz, karbonhidrat tüketmemenin metabolizma üzerinde yarattığı şoktan dolayı da gerçekleşir. Bu sebepten ötürü yine radikal bir değişim yapılmazsa taş devri diyeti sayesinde, diyet uygulanmasa dahi uzun süreler kilo verilebilir.

• Protein ağırlıklı beslenmek vücuttaki yağların yakılmasını sağlar. Başta karaciğer olmak üzere damarları da kaplayan yağların eritilmesi mümkün olur. Yani taş devri diyeti kalp – damar ve karaciğer sağlığı açısından oldukça faydalıdır.
• Kan şekeri kolayca kontrol altına alınabilir. İnsülin direnci gelişimi varsa yavaşlar. Diyabetik hastalarda uygulanması tavsiye edilmez ancak uygulanırsa kan şekeri düşer, dengeye girer.
• Hayat daha hareketli bir hale gelir. Diyetin işe yaraması için spor şarttır. Diyet süresince kazanılan spor alışkanlıkları genelde hayatın tamamında alışkanlık haline getirilir.
• Diyetin ve sporun birlikte uygulanıyor olmasından dolayı vücut kolayca şekle girer.

Buna ek olarak, kişiden kişiye değişebilecek onlarca faydası daha sayılabilir. Genel olarak ise protein ağırlıklı beslenmeyi tavsiye eden diyetlerin tüm olumlu özelliklerini taşımaktadır. Bunun yanında zararları da mevcuttur. Protein ağırlıklı beslenme vücuda çeşitli zararlar da verebilir.

Paleo (Taş Devri) Diyetine Nasıl Başlamalıyım ?

Mağara döneminde yaşayan atalarımızın önüne gökten yemek düşmüyordu. Günümüzde böyle bir imkan olsa da biz bu imkandan uzak durmalıyız. Sadece onların o günlerde bulabildiği doğal besinlerin benzerlerini tüketmeliyiz. Doğal olmayan, rafine şeker içeren, katkı maddeleri ile raf ömrü uzatılan her türlü besinden uzak durmalıyız.

• Eti her mevsim bulmak mümkündür. Yine de bazı et türlerinin mevsiminde yenmesi gerekmektedir. Ayrıca sebze ve meyveler için en katı kural kesinlikle mevsiminde tüketilmesi gerektiği yönündedir.
• Taş devrinde yiyeceklerin büyük bir kısmı pişirilmeden tüketiliyordu. Günümüzde biz de bu kurala kısmen uymak zorundayız. Sebze ve meyveleri pişirmeden yemeliyiz. Etleri ise içlerindeki sağlığa zararlı bakterileri öldürecek kadar pişirip tüketmeliyiz. Yani genel olarak çiğ tüketimin yanına az pişmiş et tüketimi ile o günleri taklit etmeliyiz.
• Tarımsal ürünlerden uzak durulmalıdır. Üç beyaz vücudumuz için oldukça zararlıdır.
• Günlük kalori ihtiyacının en azından büyük bir kısmını karşılamak için et tüketimi artırmalıyız. Yani esasında beslenme planımızı proteinler üzerine kurmalıyız. Etin az yağlı bölgelerinden günlük olarak iki yüz gram yemek oldukça iyi olacaktır.
• Taş devri diyetinde işlenmiş et tüketimi kesinlikle yasaktır. Yoğun tuz içeriğine sahip her şey bırakılmalıdır.
• Pastörize edilmiş sütlerin tüketimi yapılmamalı. Güvenilir bir kaynaktan alınan organik süt tüketimi yapılmalı. Yağsız, tam yağlı süt fark etmeksizin organik olduğu sürece süt ve süt ürünleri tüketiminde sınır yoktur.
• Pişirme tekniği olarak ızgara ve buğulama kullanılmalı. Balık tüketimine ağırlık verilebilir.
• Fabrikasyon yağlardan uzak durulmalı. Doğal tereyağı veya soğuk sıkım zeytinyağı kullanılmalı.

Bunların dışında taş devri diyetine başlamak için spor egzersizlerine de başlanmalıdır. Günlük en azından bir saatlik orta şiddetli spor atalarımızın harcadığı kaloriye yakın bir kaloriyi harcamamız için gereklidir.

Paleo (Taş Devri) Diyeti ile Kaç Kilo Veririm ?

Genel olarak diyetisyenler tarafından tavsiye edilen diyet süresi iki haftadır. İki haftalık süreç içerisinde yedi ile dokuz kilo arasında kilo verilebilir. Diyetin sonlandırılmasından sonra ise kilo verilmeye devam edilir. Genel olarak üç aylık süre zarfında ise on beş kiloya kadar toplam kilo verilmesi ile karşılaşılmıştır. Kişinin ne kadar kilo vereceği ile diyetten sonraki beslenme alışkanlıkları arasında bağlantı vardır.

Yani şok etkisi ile verilen ilk kiloların toplamı on kiloya yaklaşmaktadır ki iki haftalık süreç için oldukça fazla bir değerdir. Sağlıklı diyetlerde genelde ayda iki ya da üç kilo verilmesi gerektiği yazar. İki haftada bunun üç katını vermek vücudu tehlikenin eşiğine getirebilir. Yani bu diyeti uygularken sağlık durumunun iyi olması gerekmektedir. Kilo vermek için acele edilmiyorsa daha sağlıklı diyet türleri tercih edilebilir.

Paleo Diyetinin Kuralları Nelerdir?

Paleo Diyetinde Serbest Olan Besinler

• Somon, kılıçbalığı, alabalık, ton balığı, sardalya, orkinos, yengeç, karides gibi deniz ürünleri
• Tavuk eti, dana eti, hindi eti, biftek, domuz eti, kuzu eti, tavşan eti, kaz eti gibi et çeşitleri (işlenmemiş şekilde)
• Tüm yeşil yapraklı sebze çeşitleri
• Balkabağı, tatlı patates, pancar gibi nişastalı besinler az miktarda
• Zeytinyağı, hindistan cevizi yağı, avokado yağı
• Badem, kaju, ceviz, fındık, kabak çekirdeği, ay çekirdeği, çam fıstığı
• Elma, mango, erik, yaban mersini, üzüm, mandalina, portakal, incir, ananas, çilek, limon, muz, şeftali, ahududu, karpuz ve kavun tüketimi serbest olan meyvelerdir.

Paleo Diyetinde Yasak Olan Besinler

• Süt, peynir, ayran, yoğurt, kefir, dondurma, süt tozu, krema gibi süt ve süt ürünleri
• Makarna, pirinç, bulgur, ekmek, yulaf ezmesi, gibi tahıl ürünlerinin tümü
• Patates, mısır, mısır şurubu
• Meyve suları, asitli içecekler, enerji içecekleri ve alkol
• Maş fasulyesi, kuru fasulye, bakla, barbunya, mercimek, nohut, soya fasulyesi, yer fısıtığı, fıstık ezmesi, kara fasulye gibi bakliyat çeşitlerinin tümü
• Yapay tatlandırıcılar
• Tereyağ, margarin gibi katı yağ çeşitleri
• Ketçap, mayonez, patates kızartması, salamura ürünler, turşu gibi aşırı tuzlu ve işlenmiş besinler
• Şekerlemeler, hamur işleri, cips gibi atıştırmalıklar
• Salam, sosis, sucuk gibi işlem görmüş şarküteri ürünlerinin tümü paleo diyetinde tüketimi yasaklı besinlerdir.

Paleo (Taş Devri) Diyetinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Taş devrinde toplayıcılık-avcılık olduğundan insanlar devamlı hareket halindeydi. Bu sebeple diyette fiziksel aktivite önemli yer tutmaktadır.

• Süt ve süt ürünlerinin tüketilmediği bu diyette D vitamini ve kalsiyum eksiklikleri görülmektedir. Paleo diyeti süresince bol bol güneşlenip, kalsiyum içeren diğer kaynaklardan tüketmek gerekir.
• Sık sık beslenmek yerine acıktıkça ve küçük porsiyonlarda tüketim önerilmektedir.
• Su tüketimi çok önemlidir. En az 1.5-2 litre su tüketilmelidir.
• Meyvelerden früktoz açısından zengin suyu meyveleri az tüketilmeli. Nişastalı meyve sebzeler ise hiç tüketilmemeli.
• Sebzelerin çiğ veya buharda pişirilmiş şekilde tüketilmesi önerilir.

Baklagil tüketimi fazla önerilmemektedir. Çok mecbur kalınırsa suda 48 saat bekletme işleminden sonra veya çimlendirme yöntemi ile baklagiller tüketilebilir.

Paleo (Taş Devri) Diyet Listesi

Kahvaltı(09.00)

• 2 adet yumurta
• Domates, salatalık
• 2 adet ceviz içi

Ara öğün (11.00)

• 10 adet fındık + 2 adet kuru kayısı

Öğle(13.30)

• 100-120 gr haşlama veya ızgara et, tavuk veya balık
• Haşlama sebze
• Bol yeşillik ile yapılmış salata (1 yemek kaşığı zeytinyağ ve limon)

Ara öğün(16.30)

• 1 porsiyon meyve + 2 adet ceviz içi

Akşam(19.30)

• Zeytinyağlı sebze yemeği (doyana kadar)
• Salata

Paleo diyetinde ara öğünler zorunlu değildir. Aç hissedince yemek yenmelidir.

Paleo (Taş Devri) Diyetinin Yan Etkileri Nelerdir ?

Uzman diyetisyenlerin arasında süren tartışmalardan dolayı protein ağırlık diyetlerin sağlıklı olduğunu söylemek henüz mümkün değildir. Ancak uygulanma amaçlarını kısa vadede karşılıyor olmasından dolayı dünyanın birçok yerinde de başta taş devri diyeti olmak üzere protein ağırlıklı beslenmenin hakim olduğu diyetlere başvurulmaktadır.

Taş devri diyetine başlanmasından hemen sonra, ilk üç gün içinde metabolizmada şok etkisi oluşur. Normalde yağ alımına ve karbonhidrat alımına bağlı dönüşüm sistemleri olan vücut, enerjisinin tamamını proteinlerden sağlamak zorunda kalır. Proteinler bu kadar yoğun alınıyor olmasının ilk etkisi böbreklerde görülür. Böbrekler olması gerekenden fazla efor sarf ettiklerinden dolayı yorulabilir. Yan etki olarak ise idrar renginde ve kokusunda değişme görülür.

Böbreklerde olan etkinin bir benzeri ise bağırsaklarda olur. Alınan proteinlerin parçalanarak kana karıştırılması fazladan enerji harcattırır. Buna bağlı olarak da bağırsaklarda yorgunluk ortaya çıkar. Yan etki olarak dışkının şeklinde, süresinde ve kokusunda değişmeler gözlenebilir.