Beta karoten, havuç, balkabağı ve yeşil yapraklı sebzeler gibi besinlerde bulunan turuncu-kırmızı renkli bir bitki pigmentidir. Vücudumuz beta karotenin ihtiyaç duyduğu kadarını A vitaminine (retinol) dönüştürür; bu yüzden beta karotene "provitamin A" denir. A vitamini; görme, bağışıklık sistemi ve cilt sağlığı için gereklidir.
Beta Karotenin Görevleri Nelerdir?
- Beta karoten antioksidan bir bileşendir. Vücudun zararlı maddelerle nasıl başa çıktığını merak ediyorsanız vücuttan toksinler nasıl atılır yazımıza göz atabilirsiniz.
- Aynı zamanda beta karoten vücudumuzda bulunan serbest radikallerin nötralize olmasına da yardımcı olmaktadır.
- Sebze ve meyvelerden zengin bir beslenmenin parçası olarak kalp ve damar sağlığına katkıda bulunabilir.
- Beslenmeyle alınan beta karoten, cildin güneş ışınlarına karşı doğal savunmasına sınırlı da olsa katkıda bulunabilir; ancak güneş kreminin yerini tutmaz.
Beta Karotenin Faydaları Nelerdir?
- Beta karotenden zengin sebze ve meyveler lifli ve düşük kalorili oldukları için tokluk hissi sağlamaya yardımcı olur.
- Vücutta A vitaminine dönüşerek bağışıklık sisteminin normal çalışmasına katkıda bulunur.
- Sebze ve meyveden zengin beslenmenin bazı kanser türlerinin riskini azaltmaya katkıda bulunduğu bilinmektedir. Ancak beta karoten takviyesinin kanseri önlediği gösterilmemiştir; hatta yüksek doz takviyenin sigara içenlerde akciğer kanseri riskini artırdığı görülmüştür.
- Yeterli A vitamini, göz sağlığı ve karanlıkta görme için gereklidir.
Beta Karotenin Cilde Faydaları Nelerdir?
- Beta karotenin vücudumuza olan faydaları kadar cildimize de oldukça büyük faydaları bulunmaktadır. Özellikle cildi kuru olan kişilerin cildinin sağlıklı bir şekilde nemlenmesine yardımcı olmaktadır.
- Egzama ya da sedef gibi cilt hastalıklarında beslenmenin rolünü merak ediyorsanız egzama diyeti yazımıza göz atabilirsiniz; ancak beta karotenin bu hastalıkları tedavi ettiğine dair yeterli kanıt yoktur.
- Benzer şekilde sedef hastalığı olan kişilerde de beta karoten ilaç tedavisinin yerini tutmaz.
- Cildimizin dışarıdan maruz kalmış olduğu UV ışınları ve sigara dumanı gibi çevresel faktörlere karşı da korumaktadır.
- Vücudumuzun dokularının sağlıklı bir şekilde büyümesinde ve onarılmasında görev alan beta karoten cildimizin dışarıdan gelebilecek hasarlara karşı da dayanıklı hale getirmektedir.
Renklerine Göre Beta Karoten İçeren Besinler Nelerdir?
- Turuncu olan ve içerisinde beta karoten bulunan besinlere baktığımızda; havuç, balkabağı, papaya, şeftali, kayısı, tatlı patates, mango gibi besinlerin içerisinde beta karoten bulunmaktadır.
- Sarı renkte olan ve içerisinde beta karoten bulunan besinler ise kavun, kabak ve mısırdır.
- Kırmızı olan ve içerisinde beta karoten bulunan besinlere baktığımızda ise kırmızıbiber, karpuz ve domates içerisinde de bulunmaktadır.
- Yeşil olan besinlerin içerisinde bulunan beta karotende lahana, marul, tere, ıspanak, dolmalık biber, kabak, brokoli içerisinde de oldukça fazla bulunmaktadır.
Beta Karotenin Zararları Nelerdir?
- Beta karotenin zararlarına baktığımızda direkt olarak tüketildiğinde aslında hiçbir zararı bulunmayan beta karoten fazla tüketimi durumunda bazı yan etkileri oluşabilir örneğin cildimizde sararma meydana gelir.
- Yüksek doz beta karoten takviyesi, sigara içenlerde ve asbeste maruz kalmış kişilerde akciğer kanseri riskini artırabilir.
- Yüksek doz takviyeler bazı kişilerde ishal ve mide bulantısı gibi sindirim şikâyetlerine yol açabilir.
- Aynı zamanda eksikliğinde de birçok zarar meydana gelmektedir.
Beta Karoten Takviyesi Hangi Durumlarda Kullanılmalı?
Beta karoten takviyesine sağlıklı ve dengeli beslenen kişilerin genellikle ihtiyacı yoktur. A vitamini eksikliği ya da bazı özel tıbbi durumlarda doktorunuz takviye önerebilir. Sigara içiyorsanız beta karoten takviyesi kullanmamalısınız.
Günlük Beta Karoten İhtiyacı Nedir?
Beta karoten için resmi olarak belirlenmiş bir günlük ihtiyaç miktarı yoktur. Uzmanlar bu ihtiyacın takviyeden değil, her gün tüketilen renkli sebze ve meyvelerden karşılanmasını önerir; günde birkaç porsiyon sebze ve meyve tüketen kişiler genellikle yeterli miktarda beta karoten alır.