Spirulina son yıllarda takviye raflarının en popüler ürünlerinden biri oldu. Danışanlarımdan sık sık "Spirulina kullansam kilo verir miyim, bağışıklığım güçlenir mi?" sorusunu duyarım. Bu yazıda spirulinanın ne olduğunu, içinde neler bulunduğunu, hangi iddiaların bilimsel olarak desteklendiğini ve kimlerin kullanmaması gerektiğini bulacaksınız.
Spirulina Nedir?
Spirulina, tatlı ve tuzlu sularda yetişen, mavi-yeşil renkli bir mikroorganizmadır. Halk arasında yosun olarak bilinse de aslında siyanobakteri adı verilen bir bakteri grubuna aittir. Kurutulup toz ya da tablet haline getirilerek satılır.
Spirulina protein, B vitaminleri, demir, beta karoten ve fikosiyanin adlı antioksidan bir pigment içerir. Kuru ağırlığının yaklaşık yarısından fazlası proteindir. Ancak günlük kullanılan miktar genellikle 1-3 gram gibi küçük bir miktar olduğu için, beslenmenize katkısı sanıldığı kadar büyük değildir. Örneğin 3 gram spirulina yaklaşık 2 gram protein sağlar; bu, bir yumurtanın içerdiği proteinin üçte birinden azdır.
Spirulina Faydaları Nelerdir?
Spirulinayla ilgili birçok iddia vardır, ancak çalışmaların çoğu küçük ölçeklidir ya da hayvanlarda yapılmıştır. Bugünkü bilgilere göre:
- Antioksidan etki: İçerdiği fikosiyanin, laboratuvar çalışmalarında hücreleri oksidatif hasara karşı koruyucu etki göstermiştir.
- Kolesterol: Bazı küçük çalışmalarda spirulina kullanımının LDL kolesterol ve trigliseritleri bir miktar düşürebildiği görülmüştür.
- Kan basıncı: Bazı çalışmalarda tansiyonu hafifçe düşürdüğü bildirilmiştir, ancak bu etki tansiyon ilacının yerine geçmez.
- Alerjik nezle: Küçük çalışmalarda burun akıntısı ve hapşırma gibi şikayetleri hafifletebildiği görülmüştür.
- Kan şekeri: Bazı çalışmalarda tip 2 diyabetlilerde açlık kan şekerini hafifçe düşürebildiği bildirilmiştir. Diyabet ilacı kullanıyorsanız spirulinayı doktorunuza danışmadan kullanmamalısınız.
Spirulinanın kanseri önlediği, hastalıkları tedavi ettiği ya da kasları güçlendirdiği kanıtlanmamıştır. Spirulina bir takviyedir; sağlıklı ve dengeli beslenmenin yerini tutmaz.
Spirulina Zayıflamaya Yardımcı Olur Mu?
Spirulinanın metabolizmayı hızlandırdığına ya da yağ yaktığına dair güçlü bir kanıt yoktur. Bazı küçük çalışmalarda obezitesi olan kişilerde çok az kilo kaybı görülse de bu fark anlamlı değildir. Kilo vermek için kalori dengesine dikkat eden, sürdürülebilir bir beslenme düzeni ve düzenli hareket gerekir.
İnternette sık karşılaşılan "kilo vermek için yemekten önce, kilo almak için yemekten sonra kullanın" önerisinin de bilimsel bir dayanağı yoktur. Kilo almak istiyorsanız size kilo alma diyeti yazımız daha çok yardımcı olacaktır.
Spirulina Nasıl Kullanılır?
Spirulina toz, tablet ya da kapsül şeklinde bulunur. Toz spirulinayı smoothie, yoğurt, ayran ya da meyve sularına ekleyebilirsiniz. Tadı ve kokusu belirgin olduğu için az miktarla başlamanızı öneririm. Çalışmalarda genellikle günde 1-8 gram arasında miktarlar kullanılmıştır; ürünün üzerindeki kullanım önerisini aşmayın.
En önemli nokta, güvenilir bir ürün seçmektir. Spirulina yetiştiği sudan ağır metalleri ve karaciğere zarar verebilen mikrosistin adlı toksinleri alabilir. Bu yüzden Tarım ve Orman Bakanlığı onaylı, analiz belgesi olan ürünleri tercih edin.
Spirulina Zararları Nelerdir?
Kaliteli ürünler, önerilen miktarlarda kullanıldığında çoğu kişi için güvenlidir. İlk kullanımda bulantı, gaz, şişkinlik ve baş ağrısı gibi hafif yan etkiler görülebilir. Bunun dışında:
- Kirlenmiş ürünler karaciğer hasarına yol açabilir.
- Bağışıklık sistemini uyarabildiği için otoimmün hastalıklarda şikayetleri artırabilir.
- Bağışıklığı baskılayan ilaçların etkisini azaltabilir.
- Kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte kullanıldığında kanama riskini artırabilir.
- Fenilalanin içerdiği için fenilketonüri hastalarında zararlıdır.
Spirulina Kimler Kullanmaz?
- Fenilketonüri hastaları
- Multipl skleroz, lupus, romatoid artrit gibi otoimmün hastalığı olanlar
- Bağışıklığı baskılayan ya da kan sulandırıcı ilaç kullananlar
- Hamileler ve emziren anneler (güvenliğine dair yeterli bilgi olmadığı için)
- Çocuklar (doktor önerisi olmadan)
Kronik bir hastalığınız varsa ya da düzenli ilaç kullanıyorsanız spirulinaya başlamadan önce doktorunuza danışmanızı öneririm.