Hastalıklarda Diyet (Beslenme)•4 dakika okuma süresi•Yayınlanma: •Güncellenme: •Son kontrol: · Uzm. Dyt. Tuğba Yaprak

Gaps Diyeti

GAPS diyeti bağırsak sağlığı üzerinden birçok hastalığa çözüm sunduğu iddiasıyla sık konuşuluyor. Peki bu iddialar ne kadar doğru? GAPS diyetinin aşamalarını, bilimsel kanıtları, risklerini ve bağırsak sağlığı için daha güvenli alternatifleri yazımızda bulabilirsiniz.

Uzman Diyetisyen Tuğba Yaprak
Uzman Diyetisyen Tuğba Yaprak
Uzman Diyetisyen & Yaşam Koçu
Gaps Diyeti

GAPS diyeti, bağırsak sağlığı üzerinden birçok hastalığa çözüm sunduğu iddiasıyla son yıllarda sık konuşulan bir beslenme programıdır. Bu yazıda GAPS diyetinin ne olduğunu, nasıl uygulandığını, iddialarının bilimsel olarak ne kadar desteklendiğini ve dikkat etmeniz gereken riskleri bir araya getirdik.

Gaps Diyeti Nedir?

GAPS, İngilizce "Gut and Psychology Syndrome" (bağırsak ve psikoloji sendromu) ifadesinin kısaltmasıdır. Diyet, 2000'li yıllarda Dr. Natasha Campbell-McBride tarafından ortaya atılmıştır. Temel fikri, bağırsak florasındaki bozulmanın hem sindirim sorunlarına hem de bazı psikolojik ve nörolojik durumlara yol açtığı ve belirli besinleri çıkarmanın bağırsağı "onaracağı" düşüncesidir.

Bağırsak florasının genel sağlıkla ilişkisi gerçekten ilgi çekici bir araştırma alanıdır. Ancak GAPS diyetinin kendisi, bu araştırmalardan çok daha ileri giden iddialara dayanır ve bu iddialar bilimsel çalışmalarla desteklenmemiştir.

Gaps Diyetinin Aşamaları Nelerdir?

GAPS diyeti genellikle üç bölümde anlatılır:

Gaps Diyeti 1. Aşama

Giriş aşaması olarak adlandırılan bu dönemde beslenme büyük ölçüde ev yapımı et ve kemik suyu, iyi pişmiş sebzeler ve fermente besinlerle sınırlandırılır. Bu aşama oldukça kısıtlayıcıdır ve uzun süre uygulanması önerilmez.

Gaps Diyeti 2. Aşama

Tam GAPS diyeti olarak bilinen bu aşamada et, balık, yumurta, nişastasız sebzeler, meyveler, kuruyemişler ve fermente süt ürünleri tüketilir. Tahıllar, baklagiller, nişastalı sebzeler, şeker ve işlenmiş gıdalar ise çıkarılır. Bu aşamanın 1,5-2 yıl sürdürülmesi önerilir.

Gaps Diyeti 3. Aşama

Diyetten çıkış aşamasında daha önce çıkarılan besinler yavaş yavaş beslenmeye geri eklenir.

Gaps Diyetinde Tüketilmesi Gereken Besinler Nelerdir?

  • Et, tavuk ve balık (genellikle haşlama ya da et suyu olarak)
  • Yumurta
  • Nişastasız sebzeler
  • Meyveler
  • Kuruyemişler
  • Yoğurt ve kefir gibi fermente süt ürünleri
  • Ev yapımı turşu ve fermente sebzeler

Bu listedeki besinlerin çoğu dengeli bir beslenmenin parçası olabilir. Özellikle bol sebze tüketmek ve sebze ağırlıklı beslenmek, işlenmiş gıdaları azaltmak herkes için faydalı alışkanlıklardır.

Gaps Diyetindeki Yasaklar Nelerdir?

  • Buğday, çavdar, yulaf, pirinç, bulgur ve kinoa dahil tüm tahıllar
  • Mercimek, kuru fasulye ve nohut gibi baklagiller
  • Patates gibi nişastalı sebzeler
  • Şeker ve işlenmiş gıdalar
  • Fermente edilmemiş süt ve bazı süt ürünleri

Tahıllar ve baklagiller lif, B vitaminleri ve bitkisel protein açısından önemli kaynaklardır. Bu besinlerin uzun süre tamamen çıkarılması, lif alımını azaltabilir ve bağırsak florası için beklenenin tersine bir etki yaratabilir.

Gaps Diyetinin Faydaları Var Mı?

GAPS diyetinin otizm, depresyon, DEHB, MS, epilepsi, Parkinson, Alzheimer, sedef ya da romatizmal hastalıkları tedavi ettiğini gösteren güvenilir bir bilimsel çalışma bulunmamaktadır. Bu konudaki iddialar çoğunlukla kişisel deneyimlere dayanır.

Diyetin bazı kişilerde sindirim şikâyetlerini azaltması mümkündür, ancak bunun nedeni büyük olasılıkla işlenmiş gıdaların, şekerin ve hazır ürünlerin azaltılmasıdır. Bu değişiklikler, GAPS'in sıkı kısıtlamalarına girmeden de yapılabilir.

Gaps Diyetinin Riskleri Nelerdir?

  • Tahıl, baklagil ve bazı süt ürünlerinin uzun süre kısıtlanması lif, kalsiyum, B vitaminleri ve bazı minerallerde eksikliğe yol açabilir.
  • Diyet kırmızı et ve hayvansal yağ ağırlıklı uygulandığında doymuş yağ alımı artabilir.
  • Çocuklarda büyüme ve gelişme için gerekli enerji ve besin öğeleri yetersiz kalabilir.
  • Bir hastalığın tedavisi yerine GAPS diyetinin uygulanması, doğru tedavinin gecikmesine yol açabilir.

Kimler Gaps Diyetini Uygulamamalıdır?

Çocuklar, hamileler, emziren anneler, kronik hastalığı olanlar ve yeme bozukluğu öyküsü olan kişiler GAPS diyetini doktor ve diyetisyen kontrolü olmadan uygulamamalıdır. Çölyak hastalığı olan kişiler için kanıtlanmış tedavi glutensiz beslenmedir; GAPS bunun yerine geçmez.

Eklem ve romatizmal hastalıklarda beslenme ya da migrene iyi gelen besinler gibi konularda da beslenme destekleyici bir rol oynar, ancak hiçbir zaman doktorunuzun önerdiği tedavinin yerine geçmemelidir.

Bağırsak Sağlığı İçin GAPS Yerine Ne Yapılabilir?

  • Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllarla lif alımınızı artırın.
  • Yoğurt, kefir ve turşu gibi fermente besinlere yer verin.
  • İşlenmiş gıdaları, şekerli içecekleri ve alkolü azaltın.
  • Düzenli uyuyun ve hareket edin.

Sürekli sindirim şikâyetleriniz varsa bir gastroenteroloji uzmanına başvurmanızı ve beslenmenizi bir diyetisyenle birlikte planlamanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

& Uzman Cevapları

GAPS diyeti bilimsel olarak kanıtlanmış mı?▾

Hayır. GAPS diyetinin otizm, depresyon ya da başka hastalıkları tedavi ettiğini gösteren güvenilir bilimsel çalışma bulunmuyor. Bu tür iddiaları dikkatle değerlendirmenizi ve bir hastalık için tedavi görüyorsanız tedavinizi beslenme değişikliğiyle değiştirmemenizi öneririz.

GAPS diyetinin riskleri var mı?▾

Tahılları, birçok karbonhidrat kaynağını ve süt ürünlerinin bir kısmını uzun süre kısıtladığı için lif, kalsiyum ve bazı vitaminlerde eksiklik riski taşır. Özellikle çocuklarda, hamilelerde ve kronik hastalığı olanlarda doktor ve diyetisyen kontrolü olmadan uygulanmamalıdır.

Bağırsak sağlığı için GAPS yerine ne yapabilirim?▾

Bol sebze, meyve, baklagil ve tam tahılla lif alımınızı artırmak, yoğurt ve kefir gibi fermente besinler tüketmek ve işlenmiş gıdaları azaltmak bağırsak florasını destekler. Sürekli bağırsak şikâyetleriniz varsa bir gastroenteroloji uzmanına başvurun.

Kaynaklar

  1. Healthline: The GAPS Diet: An Evidence-Based Review (healthline.com)
Yazar & Klinik Beslenme Uzmanı

Medipol Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik lisans mezuniyeti sonrası, 10 yılı aşkın süredir binlerce danışanımın metabolizma sağlığını iyileştirmek ve kalıcı kilo kontrolü sağlamak için kanıta dayalı klinik beslenme protokolleri uygulamaktayım.

✓ Medipol Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Lisans✓ Haliç Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Yüksek Lisans
İlgili İçerikler

İlginizi Çekebilecek Diğer Diyet Rehberleri

1 dk okuma•

Fodmap Diyeti

FODMAP diyeti, sindirim sorunları yaşayanlar için etkili bir çözüm olabilir. Özellikle şişkinlik, gaz ve karın ağrısı gibi rahatsı...

Diyetisyen Tuğba Yaprak Footer Logo

Uzman Diyetisyen Tuğba Yaprak yönetiminde bilimsel beslenme, sürdürülebilir kilo yönetimi ve dünya genelinde kişiye özel online diyet danışmanlığı.

Gümbet Mah. Mister Hadi Sk. A'la Grande Residence F/5 Bodrum / Muğla+90 507 840 97 14dyt.tugbayaprak@gmail.com
Bizi Takip Edin:

Beslenme Kategorileri

3 Kategori

© 2026 Diyetisyen Tuğba Yaprak. Tüm Hakları Saklıdır.

Tıbbi Uyarı: Bu sitede yer alan makale ve tarifler bilgilendirme amaçlıdır. Hekim teşhis ve tedavisinin yerine geçmez.
Tasarım & SEOSosyobox