Çinko Eksikliği

Çinko Eksikliği Nedir?

Çinko, bağışıklık sistemlerimize enfeksiyonla mücadelede yardımcı olan, güçlü kemikler, kaslar, doku ve kan için gerekli proteinleri oluşturmaya yardımcı olan bir mineraldir. Aynı zamanda göz sağlığının iyi ve uzun süre korunmasına da yardımcı olur.

Çinko, birçok gıda türünde bulunan önemli bir mineraldir. Çinko eksikliği, bağışıklığın düşmesine, ishal ve sağlık açısından birçok olumsuz etkiye neden olabilir. Çinko eksikliği, vücudunuzdaki çinko seviyesi birkaç ay boyunca düşük olana kadar farkedilmez.

Kötü ve yetersiz bir beslenme alışkanlığı çinko eksikliğine neden olabilir. Bu nedenle yetersiz beslenen çocuklarda, yetişkinlerde ve çeşitli hastalıklara sahip insanlarda ve sağlıklı beslenemeyen kişilerde çok yaygındır. Bol sayıda çinko alımı için et ve deniz ürünleri tüketmek gereklidir. Bu nedenle vejetaryen beslenme alışkanlığı olanlarda çinko eksikliği daha sık görülebilir. Hamilelik ve emzirme sırasında çok miktarda çinko kaybedildiği için bu durumda çinko eksikliğine yol açabilir.

Yetersiz çinko, beslenme alışkanlığınızdan kaynaklanan düşük çinko alımından kaynaklıdır. Hücre anemisi gibi bazı tıbbi durumlar çinko eksikliği sebebiyle ortaya çıkmaktadır. Çinko eksikliğinin teşhisi karmaşık olabilir çünkü standart bir kan testi tespit etmek için yeterli değildir. Kan seviyeleriniz, belirtileriniz ve beslenme geçmişinizle birlikte semptomlarınız kontrol edilerek çinko eksikliğinin belirlenmesi mümkün hale gelir.

Çinko bakımından zengin yiyecekler yemek, çinko eksikliğiniz için bir çözüm olabilir. Ayrıca doktorunuz tarafından uygun görüldüğü takdirde çeşitli mineral takviyeleri de kullanmanız gerekebilir.

Çinko Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Vücudunuzda bulunan çinko, bağışıklık sisteminizin ve metabolizmanızın çalışması işlevine yardımcı olur. Çinko ayrıca yaralarınızın iyileşmesi, tat ve koku alma duyunuz için de çok önemlidir.

Çinko vücuda birçok yönden fayda sağlar ve sağlığınızı koruyarak her gün belirli işlevleri yerine getirmek için küçük miktarlarda alımı gereklidir. Alınmadığı takdirde çinko eksikliği meydana gelir. Örneğin çinko, hormon üretimine yardımcı olur, kas ve dokuların büyümesini ve onarımını destekler, bağışıklığınızı korur ve sindirimi kolaylaştırır. Çinko gıda kaynakları arasında tavuk, kırmızı et ve bazı kahvaltılık tahıllarda bulunur.

İnsanlar soğuk algınlığı tedavisinde yardımcı olmak için çeşitli pastiller kullanır ve bunların içinde de yeterli miktarda çinko vardır. Ancak bazı ilaçlar vücudunuzdaki çinko seviyesini azaltabilir ve çinko eksikliği meydana getirebilir.

Çinko eksikliği sonucunda seviye düşükse semptomlar hafif olabilir, ancak ciddi eksiklik varsa çok şiddetli belirtiler görülebilir. Belirtiler şöyledir:

  • İştahsızlık,
  • Kilo kaybı,
  • Sulu dışkı (ishal),
  • Enerji kaybı hissi,
  • Soğuk algınlığı, öksürük ve göğüs enfeksiyonları gibi enfeksiyonlara daha eğilimli olma,
  • Fazla miktarda saç dökülmesi,
  • Deri döküntüleri,
  • Görme, tat veya koku ile ilgili sorunlar,
  • İktidarsızlık,
  • Erkeklerde vücudunun yeterli testosteron üretmemesi sonucu iktidarsızlık ve hipogonadizm yaşayabilirler,

Çocuklarda ve ergenlerde ayrıca şu belirtiler görülebilir:

  • Büyümenin duraksaması,
  • Geç ergenlik,
  • Öğrenme güçlüğünün ortaya çıkması.

Çinko Eksikliğine Ne İyi Gelir?

Çinko eksikliği, dünya çapında hastalığa neden olan ve risk faktörü açısından 5. Sırada yer alan bir hastalıktır. Çinko, her hücrenin, organın, kemiğin, dokunun ve vücudumuzun sıvılarında bulunur. Yaşamı sürdürmek için düzenli çinko alımına ihtiyacımız vardır. Beslenmenin düzgün olmaması, çinko bakımından zengin yiyeceklerin tüketilmemesi, yanlış beslenme ve yetersiz emilim gibi çeşitli faktörler vücutta çinko oranının azalmasına neden olabilir.

Çinko, bağışıklık sistemini güçlendirmeye, hafızanızı korumaya, yaraları iyileştirmeye, öksürük, soğuk algınlığı ve ülserleri iyileştirmeye ayrıca sivilceleri önlemeye yardımcı olan bir makro besin maddesidir. Çinko eksikliği, protein, et, deniz ürünleri, süt ürünleri ve fındık bakımından zengin gıdalar yiyerek tedavi edilebilir. 

Çinko eksikliği tedavisi için alınan takviyelerin çoğu eczanelerde mevcuttur. Takviyeler farklı miktarlarda çinko içerebilir ve çinko glukonat, çinko sülfat veya çinko asetat olarak etiketlenir.

Çinko aynı zamanda boğaz pastillerinin ana bileşenlerinden biridir çünkü çinkonun soğuk algınlığı tedavisinde yardımcı olduğu düşünülmektedir.

Bir kişi ayrıca beslenme düzenine çinko içeren çeşitli yiyecekler ekleyerek de çinko alımını arttırabilir. Bu besinler şöyledir:

  • Midye,
  • Sığır eti,
  • Kahvaltılık gevrekler,
  • Kuru fasulye,
  • Yoğurt,
  • Nohut,
  • Sade yulaf ezmesi,
  • Süt,

Çok çeşitli yiyecekler yiyen bir kişinin günlük diyetlerinde yeterli çinko alması daha olasıdır. Buna yağsız etler, meyveler, sebzeler ve süt ürünleri de dahildir.

Çinko Eksikliğinde Görülen Rahatsızlıklar Nelerdir?

Çinko insanların günlük yaşamlarında çok önemli bir maddedir. Hem proteinlerin yapısal bir bileşeni olarak hem de yaklaşık 300 farklı enzimde bir kofaktör olarak kritik bir rol oynar. Çinko eksikliği sebebiyle örneğin bağışıklık sistemini ve endokrin sistemini etkilediği için eksikliği durumunda çeşitli rahatsızlıklara yol açtığı bilinmektedir. Kalıtsal çinko eksikliğinin yanı sıra, çinko eksikliği tüm dünyada çok yaygın bir sağlık sorunudur. Bugün, dünya nüfusunun yaklaşık % 20’si bu problemle karşı karşıyadır.

  • Zayıf Bağışıklık: Çinko, güçlü bir bağışıklık sisteminin korunmasında önemli bir rol oynar. T hücresi büyümesi ve beyaz kan hücreleri sayesinde hastalıklardan kurtulmak, tehlikeli bakteri ve virüsleri öldürmek ve hücre zarlarının koruyucu fonksiyonları için gereklidir.
  • İshal: Çinko eksikliği sonucu olarak bağışıklığın bozulması sebebiyle, ishal sık görülen bir rahatsızlıktır. Vücudunuz bakteriyel enfeksiyonlara daha yatkın olma eğilimindedir.
  • Büyüme: Çocuklarda çinko eksikliği büyümenin gecikmesine neden olabilir.
  • Tat ve koku alma duyusu kaybı: Şiddetli çinko eksikliği koku ve tat alma duyusunda kayıplar yaşanmasına sebep olabilir.
  • Psikolojik bozukluklar: Çinko eksikliği depresyonda önemli bir rol oynayabilir.
  • Akne veya döküntüler: Çinko eksikliği olan kişiler döküntü ve akne gibi çeşitli cilt problemleriyle karşılaşabilir.
  • Hamilelik sırasında: Hamilelik sırasında çinko eksikliği hem anneyi hem de fetüsü olumsuz yönde etkileyebilir. Yapılan bilimsel çalışmalarda, annedeki çinko eksikliğinin doğum sürecinin hem zorlaştırdığı hem de bebekte çeşitli doğum sonrası rahatsızlıklarına yol açtığı kanıtlanmıştır.

İçinde Çinko Bulunan Besinler Nelerdir?

Çinko, vücudunuzun enfeksiyonlarla savaşmak ve hücre üretmek için kullandığı bir mineraldir. Yaraların iyileştirilmesi ve tüm hücrelerinizdeki genetik plan olan DNA’nın oluşturulması için çok önemlidir. Günlük beslenmenizde yeterli miktarda çinko almıyor ve çinko eksikliği yaşıyorsanız, saç dökülmesi, dikkat eksikliği ve azalmış tat ve koku hissi gibi rahatsızlıklarınız olabilir. 

Vücudunuzdaki çinko seviyesini arttırmak için doğal takviyeler almayı düşünebilirsiniz. Takviyeler çinko glukonat ve çinko sülfat dahil olmak üzere çeşitli çinko formları içerebilir. Ancak bunu yapmadan önce, bu takviyelerin gereksinimini, süresini ve dozajını doğru şekilde almak için bir doktora danışmalısınız.

Çinko eksikliği rahatsızlığına iyi gelen çinko bakımından zengin yiyecekler:

  • Kuzu Eti: Yüksek kaliteli protein,  birçok vitamin ve mineral bakımından zengindir. Aynı zamanda yüksek miktarda çinko içerir.
  • Kaju fıstığı: Kaju fıstığı mükemmel bir çinko, bakır, magnezyum, manganez ve fosfor kaynağıdır. Diğer kuruyemişler ve kuru meyvelerle birlikte karıştırarak tüketildiğinde diğer eksik olan minerallerin alımını da desteklemiş olursunuz.
  • Mantarlar: Kalorileri, yağları ve kolesterol içeriği açısından düşüktür. Çinko, potasyum, niasin ve daha birçok önemli besin değeri sağlarlar.
  • Ispanak: Ispanak zengin bir çinko kaynağıdır ve diğer besin maddeleri ve antioksidan özelliğine sahiptir.

Bu yiyeceklerin yanı sıra: 

  • Deniz ürünleri, özellikle yengeç ve ıstakoz
  • Peynir ve yoğurt gibi süt ürünleri de tüketmeniz çinko eksikliği giderilmesinde faydalı besinlerdir. 

Beslenme eksikliklerinden kurtulmanın en iyi yolu, tüm önemli gıda gruplarından oluşan karbonhidratlar, proteinler, sıvı ve katı yağlar, meyve ve sebzeler, süt ve lif ile birlikte diğer önemli vitamin ve minerallerden oluşan dengeli bir beslenme alışkanlığına sahip olmaktır.

Çinkonun Sağlığımıza Faydaları Nelerdir?

Çinko eksikliği insan vücudunda bağışıklığı düşürebilir ve hastalıklara daha duyarlı hale getirebilir.

Çinko, insan vücudundaki bir dizi fonksiyondan sorumludur ve en az 100 farklı enzimin aktivitesini uyarmada rol oynar. Bu aktivitelerden fayda elde etmek için düzenli çinko alımı gereklidir.

Çinko doğal şekilde birçok farklı gıdada bulunur ve çeşitli besin takviyeleri olarak da alımı yapılabilir.

Çinkonun 5 Faydası

  1. Çinko büyüme ve gelişmeye yardımcı olur.

DNA’nın oluşturulması,  hücrelerin büyümesi, proteinlerin oluşturulması, hasarlı dokunun iyileşmesi ve sağlıklı bir bağışıklık sistemi oluşumunun desteklenmesi için çinko gereklidir. Çinko, sağlıklı büyüme ve gelişmeyi desteklediği için bebekler, çocuklar ve ergenler için önemlidir. 

  1. Çinko yaşa bağlı dejenerasyonu önler.

Çinko, göz hastalığı ile ilişkili görme kaybını önlemeye ve mevcut dejenerasyonun ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

  1. Çinko ruh halini iyileştirebilir.

Çinko eksikliği depresyon gibi akıl sağlığı durumlarıyla da bağlantılıdır. Bu nedenle, çinko takviyeleri bazen depresyon tedavisinde kullanılabilmektedir. Uzmanlar, çinkonun mutluluk hormonu olan serotonin üretimini arttırmaya yardımcı olan anahtar reseptörlerle etkileşime girdiğini düşünmektedirler.

  1. Çinko, soğuk algınlığının süresini ve şiddetini azaltabilir.

Soğuk semptomların başlamasından kısa bir süre sonra çinko alırsanız, semptomların süresini ve şiddetini önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Çeşitli pastillerde bulunan çinko ile tedavi süresini kısaltarak çinko eksikliği sebebiyle oluşacak hastalıklardan zamanında kurtulabilirisiniz.

  1. Çinko hafıza ve dikkati arttırır.

Çinko nörolojik sağlık ve beyin hücresi yenilenmesinde baskın bir rol oynar. Doktorlar çinkonun Alzheimer hastalığını önleme ve tedavisinde önemli bir yeri olduğunu belirtmektedirler. 

Günlük Çinko Gereksinimi

Yeterli çinko alımı özellikle çocuklar için önemlidir, çünkü azıcık çinko eksikliği bile büyümeyi engelleyebilir, enfeksiyon oluşma riskini, ishal ve solunum hastalığı riskini artırabilir.

  • 1-8 yaş arası çocuklar için önerilen alım miktarı 3-5 miligram arasında değişir ve çocuk büyüdükçe bu miktar artar.
  • 9-13 yaş arası erkekler günde 8 miligram çinko almalıdır. 14 yaşından sonra, tüm yetişkin erkekler için gerekli olan çinko miktarı günde 11 miligrama yükselir. 
  • 8 yaşın üzerindeki kız çocukları için, gereksinimin günde 9 miligram, 14-18 yaştan sonra ise günde 8 miligram çinko alınmalıdır.
  • Hamile ve emziren kadınların yaşlarına bağlı olarak günde 11-13 miligramda çinko ihtiyacı bulunmaktadır.
  • En iyi çinko kaynakları fasulye, hayvan eti, fındık, balık ve diğer deniz ürünleri, tam tahıllı besinler ve süt ürünleridir. Bazı kahvaltılık tahıllarda ve diğer takviye edilmiş gıdalarda çinko içerir.
  • Vejetaryenler, bitki bazlı gıdaların çinko oranı düşük olması nedeniyle önerilen çinko alımından yüzde 50’ye kadar daha fazlasını almalıdır.

Çinko eksikliği rahatsızlığını önlemek amaçlı alınması gereken en yüksek çinko içeriğine sahip gıdalar şöyledir:

  • Sığır eti, yağsız mandren, kızarmış, 100gr: 7.0 miligram
  • Kuru fasulye, konserve, ½ bardak: 6,9 miligram
  • Yengeç, , pişmiş, 100gr: 6.5 miligram
  • Kıyma, yağsız, 100gr: 5.3 miligram
  • Istakoz, pişmiş, 100gr: 3.4 miligram
  • Pirinç, pişmiş, ½ bardak: 2.2 miligram
  • Bezelye, yeşil, pişmiş, 1 su bardağı: 1.2 miligram
  • Yoğurt, sade, 250gr: 1.3 miligram
  • Ceviz, 100gr: 1.3 miligram
  • Yer fıstığı, kuru kavrulmuş, 100gr: 0.9 miligram

Belirli besin maddelerinin takviye formunda alınmasının, taze gıda olarak tüketmekle aynı sağlık yararlarını sağlamayacağı defalarca kanıtlanmıştır. Çinko eksikliği oluşmaması için günlük çinko ihtiyacınızı gıdalardan elde etmeye odaklanın, ardından gerekirse takviyeleri kullanabilirsiniz.

Diğer zayıflama yöntemlerini incelemek için tıklayınız.

WhatsApp
Hizmetlerimiz Hakkında Bilgi Alın!
Merhabalar, Ben Diyetisyen Tuğba Yaprak, size nasıl yardımcı olabilirim?
Powered by