Bağırsaklarımızın 2.beynimiz olduğu söyleniyor peki beyin bağırsak ilişkisi nedir?Bağırsaklarımız mı bizi yönetiyor? Sağlıklı yaşamımız bağırsaklarımıza mı bağlı?
Bağırsaklarımız ve Beynimiz Arasındaki Bağlantı Nedir?
İkinci beyniniz, yutmaktan enzimlerin salınmasına kadar sindiriminizi yönetir ve kontrol eder. Besin emilimi ve eliminasyonu için kan akışını kontrol ederek yiyeceklerin küçük parçacıklara ayrılmasını sağlar.
Onlarca yıldır araştırmacılar, depresyon ve anksiyetenin irritabl bağırsak sendromu (IBS) ve kabızlık, ishal, şişkinlik, ağrı ve mide rahatsızlığı gibi fonksiyonel bağırsak sorunları yaşayan insanlara katkıda bulunduğunu düşündüler. Bununla birlikte, diğer çalışmalar bunun ENS nedeniyle olabileceğini gösteriyor.
ENS, beyninizle sinir sistemi ve hormonlarınız aracılığıyla iletişim kurar. Bağırsaklarınız ve bağışıklık sisteminiz arasında genel zihinsel sağlığınızı etkileyen bir bilgi alışverişi de gerçekleşir. Ayrıca Parkinson ve Alzheimer, otizm, ALS, multipl skleroz, ağrı ve anksiyete gibi durumlarla ilişkisi araştırılmaktadır; ancak bu ilişkinin nedensel olduğu henüz kanıtlanmış değildir.
Hangi Besin Grupları Bağırsak- Beyin Aksına Faydalıdır?
- Lif: Lif bağırsak mikrobiyotasını besleyen önemli bir besin öğesidir ve sindirim sağlığına katkı sağlar; hafıza ve ruh hali üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Fasulye ve baklagiller, yulaf, fındık, meyve ve sebzeler iyi lif kaynaklarıdır.
- D Vitamini: D vitamininin bağırsak mikrobiyomu ve bağırsak inflamasyonu ile ilişkisi araştırılmaktadır. D vitamini içeren bazı yiyecekler arasında yumurta sarısı, ton balığı, somon ve güçlendirilmiş süt bulunur.
- Protein: Yeterli protein, genel beslenme dengesi için gereklidir; bağırsak bakterileri üzerindeki etkisi ve ruh haline katkısı ise henüz kesin olarak gösterilmemiştir.
- Omega-3: Omega-3 yağ asitleri kalp ve beyin sağlığı için önerilen yağlardır; bağırsak-beyin ekseni üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Ceviz, keten tohumu, somon, sardalye ve uskumru omega-3 açısından zengindir.
Sindirim Sistemi Beyne Nasıl Hükmeder?
- Yiyecek ağza girdiğinde ve sindirim sisteminden geçtiğinde, beyne duyusal, besleyici ve diğer bilgilerle yüklü çok sayıda etkileşimli sinyal gönderir.
- Sindirim sisteminin enterik sinir sistemi adı verilen kendi sinir sistemi vardır. 100 milyondan fazla sinir ucuna sahiptir ve birçok yönden bilinçli farkındalığınız olmadan sindirimi bağımsız olarak kontrol edebilir.
- Enterik sinir sistemi "ikinci beynimiz" olarak adlandırılmıştır. Bu bağırsak-beyin, bir sinir yolları ağı aracılığıyla "büyük beynimize" yakından bağlıdır ve iki sinir sistemi, iletişimi kolaylaştırmak için aynı nörotransmitterlerin çoğunu paylaşır.
- Serotoninin büyük bölümü (yaklaşık yüzde 90-95) bağırsakta bulunur ancak bağırsaktaki serotonin beyindeki ruh halini doğrudan belirlemez; çünkü kandan beyne kolayca geçmez. Bu çift yönlü yola beyin-bağırsak ekseni denir ve sindirimi kontrol etmek için anbean iletişimi içerir.
Bağırsaklar İkinci Beyin Mi?
İnsanlar, vücudun beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sistemine aşinadır. Bu sinir ağı, nöronlar ve nörotransmiterler beyinden vücudun tüm ana organlarına kadar uzanır.
Vücudumuzun sinir sisteminin daha az bilinen bir kısmı da bağırsaklarımızda yer alır. Enterik sinir sistemi denir. Enterik sinir sisteminin sinirler, nöronlar ve nörotransmiterler ağı, yemek borusundan mide ve bağırsaklara ve anüse kadar tüm sindirim sistemi boyunca uzanır.
Enterik sinir sistemi, merkezi sinir sisteminde bulunan aynı tip nöronlara ve nörotransmitterlere dayandığından, bazı tıp uzmanları buna "ikinci beynimiz" diyor. Bağırsaklarımızdaki “ikinci beyin”, kafamızdaki beyinle iletişim halindedir ve vücudumuzdaki bazı hastalıklarda ve genel ruh sağlığımızda kilit rol oynar.
Bağırsaklarımızın Psikolojimiz Üzerinde Bir Etkisi Var Mıdır?
Yeni araştırmalara göre, trilyonlarca bakteriden mesajlar ileten gelişmiş bir sinir ağı ile bağırsaklarınızdaki beyin, kafanızdaki beyin üzerinde güçlü bir etki yaratıyor. Araştırmalar, örneğin, bir hayvanın bağırsağındaki faydalı ve hastalığa neden olan bakteriler arasındaki dengeyi değiştirmenin, beyin kimyasını değiştirebileceğini ve onu daha cesur veya daha endişeli hale getirebileceğini buldu. Beyin ayrıca bağırsak bakterileri üzerinde güçlü bir etki gösterebilir; Birçok çalışmanın gösterdiği gibi, hafif stres bile bağırsaktaki mikrobiyal dengeyi bozabilir, konağı bulaşıcı hastalıklara karşı daha savunmasız hale getirebilir ve merkezi sinir sistemine geri beslenen bir dizi moleküler reaksiyonu tetikleyebilir.
Bu bulgular, duygudurum ve anksiyete bozukluklarında henüz tedavi olarak önerilmese de probiyotik bakterileri kullanma konusunda cesaret verici bir olasılık sunuyor.
Probiyotikler Bağırsak Beyin Aksı İşlevlerine Nasıl Etki Eder?
- İnsan bağırsağı harika bir iş parçası. Genellikle "ikinci beyin" olarak anılan, bağırsak duvarına gömülü 100 milyon nörondan oluşan karmaşık bir ağ olan kendi bağımsız sinir sistemine sahip tek organdır.
- Doğumda her bağırsak sterildir. Ancak zamanla herkesin bağırsağı, kısmen genetik, kısmen de bakterilerin içinde ve çevremizdekiler tarafından belirlenen, çeşitli ve farklı bir bakteri türü karışımı geliştirir.
- Bağırsak bakterileri ayrıca beynin temel fizyolojik süreçleri ve ayrıca öğrenme, hafıza ve ruh hali gibi zihinsel süreçleri düzenlemek için kullandığı yüzlerce nörokimyasal üretir.
- Serotoninin büyük bölümü bağırsakta bulunur ve bağırsak bakterileri bu üretimi etkileyebilir; ancak bunun ruh hali üzerindeki etkisi henüz tam olarak anlaşılmamıştır.
Not: Harvard Health ve Cleveland Clinic'e göre bağırsak-beyin ilişkisi gerçektir ancak araştırmaların çoğu hâlâ erken aşamadadır. Ruh sağlığı sorunları için beslenme tek başına tedavi değildir; uzun süren sindirim veya ruh hali şikâyetlerinde bir hekime başvurun.