Kahvaltı masanıza oturduğunuzda yumurta lezzetli ve besleyici bir protein kaynağı olarak sizi karşılar. Ancak bozuk bir yumurta hem keyfinizi kaçırabilir hem de besin zehirlenmesine yol açabilir. Peki bozuk yumurta nasıl anlaşılır, yumurtayı nasıl saklamalısınız ve bozuk yumurta yerseniz ne olur? Bu yazıda bilmeniz gerekenleri bir araya getirdim.
Bozuk Yumurta Nasıl Anlaşılır?
Bozuk yumurtanın en güvenilir işareti kokusudur. Kırdığınızda kükürt ya da çürük kokusu gelen yumurtayı hiç düşünmeden atın. Bunun yanında kabukta çatlak, yapışkan ya da tozlu bir görünüm, küf lekeleri veya kırdığınızda yumurta akında ve sarısında pembe, yeşil ya da siyah renk değişimi de bozulma belirtisidir. Evde kullanabileceğiniz birkaç basit yöntem şunlardır:
Su Testi
Su testi, yumurtanın ne kadar taze olduğu hakkında fikir verir. Yumurta bekledikçe kabuğundaki gözeneklerden nem kaybeder ve içindeki hava boşluğu büyür; bu yüzden eski yumurta suda daha kolay yükselir.
- Derin bir kabı soğuk suyla doldurun ve yumurtayı yavaşça içine bırakın.
- Yumurta dibe batıp yan yatıyorsa tazedir.
- Dibe batıp sivri ucu yukarı bakacak şekilde dik duruyorsa biraz eskidir; kırıp kokusunu kontrol ettikten sonra iyice pişirerek tüketebilirsiniz.
- Suyun yüzeyine çıkıyorsa yumurta çok eskidir; bu yumurtayı tüketmemenizi öneririm.
Su testinin yumurtanın bozuk olup olmadığını kesin olarak göstermediğini de bilmelisiniz. Dibe batan bir yumurta da bakteri taşıyabilir. Bu yüzden son kararı her zaman kırdığınızda kokusuna ve görünümüne bakarak verin.
Kırma ve Koklama Testi
- Yumurtayı doğrudan yemeğinize değil, önce ayrı bir kaba kırın.
- Taze yumurtada sarı tombul ve yuvarlaktır, akın sarıya yakın kısmı koyu ve toplu durur.
- Eski yumurtada sarı yassılaşır, ak daha sulu olur ve tabağa yayılır. Kokusu normalse bu yumurta iyice pişirilerek tüketilebilir.
- Kötü ya da kükürt gibi bir koku, akta ya da sarıda pembe, yeşil, siyah renkler varsa yumurta bozuktur; atın.
Yumurta akının hafif bulanık görünmesi aslında tazelik işaretidir; bulanıklık, yumurtanın yeni olduğunu gösteren karbondioksitten kaynaklanır. Sarının üzerinde görülen küçük kan lekeleri de bozulma belirtisi değildir, isterseniz kaşıkla alıp yumurtayı kullanabilirsiniz.
Kabuk Kontrolü
Kabuğu çatlak, kırık ya da dışı kirli ve yapışkan olan yumurtaları kullanmayın. Kabuktaki çatlaklardan bakteriler yumurtanın içine geçebilir. Kabukta pudramsı beyaz ya da yeşilimsi lekeler küf belirtisi olabilir.
Bayat Yumurta Kokar Mı?
Bayat, yani eski ama bozulmamış bir yumurtanın kokusu genellikle normaldir. Belirgin bir kötü koku, yumurtanın artık bozulduğunu gösterir. Bozuk yumurtadaki bu koku, proteinlerin bakteriler tarafından parçalanmasıyla oluşan kükürtlü gazlardan kaynaklanır. Kötü kokan bir yumurtayı pişirerek kurtarmaya çalışmayın, doğrudan atın.
Bayat Yumurta Zehirler Mi?
Yumurtadan kaynaklanan besin zehirlenmelerinin en sık nedeni Salmonella bakterisidir. Salmonella, taze görünen ve kokusu normal olan bir yumurtada bile bulunabilir. Yumurta yanlış saklandığında ya da uzun süre beklediğinde bakterilerin çoğalma riski artar. Çiğ ya da az pişmiş yumurta tüketmek bu riski yükseltir.
Yumurtayı sarısı ve akı tamamen katılaşana kadar pişirmek, yani iç sıcaklığının en az 70 °C'ye ulaşmasını sağlamak Salmonella'yı öldürür. Hamileler, küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf olan kişiler çiğ ya da rafadan yumurta yerine iyice pişmiş yumurta tercih etmelidir.
Yumurta Nasıl Saklanmalı?
- Buzdolabında saklayın: Yumurtaları satın aldıktan sonra mümkün olduğunca kısa sürede buzdolabına kaldırın. Soğuk, bakterilerin çoğalmasını yavaşlatır.
- Kapak bölmesine koymayın: Buzdolabının kapağı her açılışta ısınır. Yumurtaları kendi kutusunda, iç raflarda saklamak daha doğrudur.
- Yıkamayın: Yumurtayı saklamadan önce yıkamak, kabuğun koruyucu tabakasını bozabilir. Kirli görünen yumurtayı kullanmadan hemen önce silebilirsiniz.
- Koku sinmesini önleyin: Yumurta kabuğu gözeneklidir ve çevresindeki kokuları alabilir. Kendi kutusunda saklamak bunu da önler.
- Sıcaklık değişiminden kaçının: Buzdolabından çıkardığınız yumurtayı uzun süre oda sıcaklığında bekletmeyin; kabukta yoğuşan nem bakterilerin içeri geçmesini kolaylaştırabilir.
Buzdolabında doğru saklanan yumurtalar genellikle 3-5 hafta tazeliğini korur. Yine de ambalajdaki son tüketim tarihine dikkat edin. Haşlanmış yumurtayı kabuğuyla buzdolabında yaklaşık bir hafta saklayabilirsiniz.
Bozuk Yumurta Yersen Ne Olur?
Bozuk ya da bakteri bulaşmış yumurta yemek besin zehirlenmesine yol açabilir. Belirtiler genellikle yedikten 6-72 saat sonra başlar ve mide bulantısı, kusma, ishal, karın krampları ve ateşi içerebilir. Çoğu kişi bol sıvı alarak ve dinlenerek birkaç gün içinde iyileşir. Gıda zehirlenmesi yazımızda bu konuda daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Yüksek ateş, kanlı ishal, sıvı tutamayacak kadar sık kusma ya da baş dönmesi gibi susuzluk belirtileri varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun. Bebekler, hamileler, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için bu belirtiler daha ciddi olabilir.
Yumurta Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Son tüketim tarihi: Ambalajdaki tarihi kontrol edin ve tarihi en uzak olanı tercih edin.
- Kabuk: Kutuyu açıp yumurtalara bakın; çatlak, kırık ya da kirli yumurta varsa o kutuyu almayın.
- Saklama koşulları: Market ya da tezgâhta güneş altında ve sıcak bir ortamda bekletilen yumurtaları tercih etmeyin.
- Kabuk üzerindeki kod: Yumurta kabuğundaki kodun ilk rakamı üretim şeklini gösterir: 0 organik, 1 serbest gezen, 2 kümeste, 3 kafeste üretimi ifade eder.
- Boy ve sınıf: Yumurtanın boyu ağırlığına göre S, M, L ve XL olarak belirtilir. Bu sınıflandırma yumurtanın büyüklüğünü gösterir, besin değeri ya da tazeliği hakkında bilgi vermez.
Yumurtayı doğru seçip doğru saklarsanız, hem lezzetinden hem de besin değerinden güvenle yararlanabilirsiniz. Yumurtanın besin değeri hakkında daha fazlasını merak ediyorsanız yumurtanın faydaları yazımıza göz atabilirsiniz.