Spastik kolon, sindirim sistemi sorunlarından kaynaklanan bir rahatsızlık olup, yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu durumla başa çıkmak için uygun bir beslenme ve diyet programı oldukça önemlidir. Spastik kolonlu bireyler için doğru besin seçimleri ve beslenme alışkanlıkları, semptomların hafifletilmesine ve rahatlatıcı bir etki yaratmaya yardımcı olabilir. Ancak, spastik kolonla ilgili beslenme ve diyet konusunda doğru bilgilerin önemli olduğunu unutmamak gerekir. İşte bu yazıda, spastik kolonlu bireyler için sağlıklı beslenme ve diyet stratejileri hakkında kapsamlı bir rehber sunacağız.
Spastik Kolon Sendromu Nedir?
Spastik kolon sendromu; gaz, şişkinlik, spazm ve ağrı belirtileriyle ortaya çıkan fonksiyonel bir sindirim sistemi bozukluğudur. İnsan vücudunda dışkının depolanması ve atılmasından sorumlu olan kısmında yani kolonda meydana gelen kas kasılmalarının artışına spastik kolon sendromu adı verilmektedir. Halk arasında yaygın olarak görülen bu rahatsızlık günlük hayatı olumsuz etkileyecek kadar şiddetli olabilmektedir.
Spastik Kolon Belirtileri Nelerdir?
Fonksiyonel bir sindirim rahatsızlığı olan spastik kolon sendromu, oldukça yaygın bir sağlık problemidir. Spastik barsak, spastik kolit ve irritabl barsak isimleriyle de bilinen bu rahatsızlık farklı pek çok sebeple ortaya çıkabilir. Semptomları ise bir o kadar belirgindir. Kişinin günlük yaşamını ve sağlığını olumsuz yönde etkileyen spastik kolon belirtileri ise şu şekilde sıralanabilir:
- Karın bölgesinde şiddetli ağrı ve spazm
- Değişken bağırsak hareketleri
- İshale benzeyen gevşek ve sulu dışkı
- Birbirini takip eden ishal ve kabızlık nöbetleri
- Bölgede aşırı kasılma sonucu ortaya çıkan ani tuvalet ihtiyacı
- Bağırsaklarda yoğun gaz oluşumu
- Dışkıda görülen mukus
Spastik Kolon Nedenleri Nelerdir?
Spastik kolonun (irritabl bağırsak sendromu) kesin nedeni bilinmemektedir. NHS'ye göre belirtiler stres ve kaygı, kafein, alkol, baharatlı veya yağlı yiyecekler ve sık antibiyotik kullanımı gibi tetikleyicilerle alevlenebilir.
- Bakteri ve virüslerin sebep olduğu ağır enfeksiyonlar
- Bağırsak kaslarında oluşan anormal kasıntılar ve hapsolmuş gazlar
- Sinir sisteminde meydana gelen anormallikler ve bunların bağırsaklara yansıması
- Bağırsaklarda bulunan mikrofloraların sayısındaki azalmalar
- Stres ve strese bağlı oluşan kaygı bozuklukları, depresyon ve panik bozukluklar
Spastik Kolon Beslenme Tedavisi
Spastik kolon sendromu için herkese uyan tek bir diyet ya da ilaç yoktur; NHS'ye göre beslenme düzeninde yapılacak değişikliklerle belirtiler azaltılabilir. Hastaların kızartılmış yiyecekler, baharatlı gıdalar ve aşırı kafeinden uzak durmaları, aşağıdaki besinleri ise genellikle rahatça tüketebilmeleri önerilir.
- Sebze ve meyveler (NHS'ye göre günde en fazla 3 porsiyon taze meyve; 1 porsiyon 80 g)
- Bol miktarda su
- Pirinç unu, kepekli pirinç
- Bitkisel çaylar
- Tahıllar
- Beyaz et ve deniz ürünleri
- Keten tohumu, susam
- Yoğurt
- Patates
Spastik Kolonu Olanlar Ne Yememeli?
Spastik kolon sendromuna sahip kişiler mutlaka yeme alışkanlıklarında birtakım değişikliklere gitmelidir. Sindirim sistemiyle doğrudan ilişkili olan bu rahatsızlığın semptomlarını hafifletmek ve ilerlemesini engellemek adına beslenme düzeni oldukça önemlidir. Bunun için hastalara yemeleri önerilen ve uzak durmaları tavsiye edilen bazı besin gruplarını içeren bir diyet listesi verilir. Bu listeye uygun olarak beslenme alışkanlığını sürdürmek spastik kolon sendromunun tedavisi için önemli bir adımdır. Beslenme düzeninin tedavi için önemli olduğu göz önünde bulundurulduğunda hastaların uzak durmaları gereken besin grupları şu şekilde sıralanabilir:
- Yağlı ve kızartılmış yiyecekler
- Şikâyetinizi artırdığını fark ettiğiniz süt ürünleri (herkes için gerekmez; besin günlüğü tutarak tetikleyicilerinizi belirleyin)
- Günde 3 fincandan fazla kafeinli içecek, alkol ve gazlı içecekler
- Aşırı baharatlı yiyecekler
- Şikâyetinizi artırdığını fark ettiğiniz diğer besinler (NIDDK'ye göre düşük FODMAP diyeti doktor veya diyetisyen gözetiminde birkaç hafta denenebilir)
Not: Crohn hastalığı ve ülseratif kolit, irritabl bağırsak sendromundan farklı iltihabi bağırsak hastalıklarıdır; belirtileri benzeyebileceğinden tanıyı doktor koyar. NIDDK'ye göre lifi günde 2-3 gram yavaş yavaş artırmak gazı önlemeye yardımcı olur; NHS günde 8-10 bardak sıvı içmeyi önerir ve probiyotikleri bir ay denemenizi söyler. Yeterince düzelmezseniz doktorunuza veya diyetisyeninize başvurun.
